با توجه به قوانین و مقررات، جهت اخذ مجوز فعالیت برای خدمات پهپادی و آزمون خلبانی و تاییدیه خلبانی پهپاد، متقاضیان محترم می بایست در دوره دوره فناوری پهپاد، کاربردها، مقررات هوایی، ایمنی پرواز و کسب و‌ کارهای پهپادی که زیر نظر و تایید سازمان هواپیمایی کشوری برگزار می شود، شرکت کنند. این دوره ها در فواصل زمانی مختلف با مربیان و پیشکسوتان این عرصه برگزار می شود و فرصت مناسبی جهت علاقه مندان جهت ارتقا سطح علمی و آگاهی خود در حوزه پهپادها می باشد. با شرکت در این دوره ها، گواهینامه اختصاصی این دوره مورد تایید سازمان هواپیمایی کشوری را دریافت خواهید کرد که پیش نیاز بسیاری از مجوزها می باشد. این دوره ها به صورت حضوری برگزار می شود. برای اخذ گواهینامه این دوره می بایست در آزمون آن شرکت کنید و موفق به کسب نمره قبولی شوید. در زیر برخی از پرسش های این آزمون را جهت آشنایی بیشتر برای شما قرار داده ایم که توسط واحد آموزش مرکز ساماندهی پهپادهای غیرنظامی تهیه و تنظیم شده است.

نمونه سوالات آزمون تشریحی دوره فناوری پهپاد، کاربردها، مقررات هوایی، ایمنی پرواز و کسب و‌ کارهای پهپادی

بخش نخست

1- باتری های لیتیوم پلیمر چه مزایایی نسبت به سایر باتری ها دارند و چه ملاحظات و حساسیت هایی در نگهداریشان باید رعایت شود؟ (شرح کامل)



پاسخ: باتری های لیتیوم پلیمر دارای نرخ تخلیه و شارژ بالایی بوده و همچنین چگالی انرژی بالایی دارند بدین معنا که در یک حجم کم، انرژی بالایی را می توانند ذخیره کنند و وزن کمتری نسبت به سایر باتری ها دارند. همچنین از مزیت های باتری های لیتیوم پلیمر در مقایسه با لیتیوم یون این است که جریان درون باتری، اثر مخربی بر روی سیستم الکترونیک ندارد. اما باتری های لیتیوم یونی ارزانترند و عمر بیشتری دارند. این باطری ها قیمت بالا داشته و قابلیت انفجار یا اشتعال دارند و در نگه داری آنها باید بسیار دقت کرد. در دمای 5 تا 35 درجه نگه داری شوند و زمانی که گرم هستند نباید به شارژر متصل شوند. این باطری ها نباید در معرض نور مستقیم خورشید برای مدت طولانی باشند. جداره باتری نباید سوراخ شود. این باطری ها نباید کامل تخلیه شوند یا مدتی با شارژ پر نگهداری شوند، بهترین میزان شارژ در هنگام نگهداری حدود ۴۵٪ است.


2- موتور، اسپید کنترل، ملخ، باتری، بارومتر، GPS , IMU , Compass, کامپیوتر پرواز و رادیو کنترل، هر  کدام در یک کواد کوپتر چه نقشی دارند؟

پاسخ: 

  1. هواپیماهای بدون سرنشین برای نشستن و برخاست نیاز به باند دارند اما مولتی روتورها خیر.
  2. هواپیماهای بدون سرنشین در ارتفاع بالا پرواز می کنند اما مولتی روتورها امکان پرواز دلخواه (اما نه خیلی بالا) را دارند.
  3. هواپیماهای بدون سرنشین نسبت به مولتی روتورها مصرف انرژی پایین تر و مداومت پروازی بیشتر و برد بیشتری دارند.
  4. هواپیماهای بدون سرنشین امکان پرواز ایستا یا هاور را ندارند.
  5. همچنین زمان آماده سازی برای عملیات مولتی روتورها نسبت به هواپیماهای بدون سرنشین پایین تر است.
  6. خلبانی مولتی روتورها بدلیل هوشمند آسانتر از هواپیماست
  7. همچنین مانور پذیری و انعطاف کاری بیشتری دارند است.
  8. مکانیک مولتی روتورها ساده تر از هواپیما و ‌الکترونیک آنها پیچیده تر می باشد.

3- بازگشت به مبدا چنانچه رادیو کنترل و خلبان نزدیک کابل فشار قوی باشند کار می کند یا خیر؟ چرا؟ (سوال نکته دارد، دقت نمایید)


پاسخ: این سوال یک نکته انحرافی دارد. مولتی روتور قبل از برخاست موقعیت خود را به عنوان مبدا (home) از قبل تعیین می کند و اگر که  ارتباط رادیویی قطع شود اتوماتیک به مبدا برمی گردد مگر در بین راه مانع فیزیکی یا اخلال گر مخابراتی GPS باشد، در این سوال گفتیم خلبان نزدیک خط برق است نه اینکه پرنده نزدیک خط برق برخاسته است


4- کلمات ذیل مخفف چه اصطلاحاتی هستند؟
UAV , UAS , RC , ESC , OSD , FPV , LiPo, AIP , A/C , NDB , OIP , EP , EnRoute chart , VOR, ILS , IRIAD , IRIAA , IRCAO , IRSAF


پاسخ: 

  1. UAV: Unmanned Aerial Vehicle
  2. UAS: Unmanned Aerial System
  3. RC: Remote Control
  4. ESC: Electronic Speed Controller
  5. LiPo: منظور باتری لیتیوم پلیمر است
    AIP:  Aeronautical Information Publication
  6. کتابچه اطلاعات هوانوردی که معمولا در هر کشور بر اساس نقشه ها و‌ حریم های هوایی و اطلاعات فرودگاهی تدوین و به تایید هواپیمایی جهانی (ایکائو) رسیده و به اطلاع ذینفعان هوانوردی جهان می رسد.
  7. A/C: Aircraft
  8. EP با تلفظ اکوپاپا علامت اختصاری وسایل پرنده با مالکیت ایران
  9. IRIAA مخفف هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران
  10. IRCAO مخفف سازمان هواپیمایی کشوری ایران
  11. IRSAF مخفف نیروی هوافضای سپاه پاسداران ایران

5- نکات مهم ابتدا و حین پرواز با یک پهپاد سمپاش چیست؟ (حداقل ۸ نکته)

پاسخ: مولتی روتور سمپاش, چون مسیر رفت و ‌برگشتی است و‌ مخزن سم هم زود تمام می شود پس برد زیاد مفید نیست.


6- الف) کدام نوع پهپاد مناسب حمل بار در مناطق صعب العبور است و چرا?

ب) سوال فوق با ماموریت اطفای حریق جنگل ها.
گزینه ها: کوادکوپتر، هلی کوپتر، کشتی هوایی، هواپیما

پاسخ: مولتی روتور و  هلی کوپتر به علت اینکه امکان حمل بار (ماده اطفا حریق) زیاد دارند  و امکان پرواز ایستا یا هاور را دارد. همچنین می توانند خارج فرودگاه بنشینند و‌ مخزن خود را پر کنند.


7- قطب نما ,Vision sensor , IMU, GPS, barometer و سنسور اولتراسونیک در پهپادها، هر کدام جداگانه چه نقشی دارند و در چه شرایطی دچار خطا و اختلال می شوند؟

پاسخ: 

  • قطب نما: در شرایط میدان مغناطیسی قوی یا نزدیکی به آهن و آهن ربا و معادن آهن اختلال دارد.
  • جی پی اس GPS: عدم کارکرد زیر سقف و توده های ابری خیلی سنگین، اختلال در لای دره ها و نزدیک منابع امواج قوی مانند کابل های فشار قوی و ‌فرستنده های قوی و نزدیک میادین اختلال
  • سنسور اولتراسونیک: در ارتفاع بالا ( معمولا 5 متر به بالا) درست کار نمی کند. روی سطوح مواج مانند آب هم خطای شدید دارد.

8- برای پرواز پهپاد کدام عوامل خطر ایجاد می کنند و کدام چندان خطری ندارد؟ (تک به تک با ذکر علت بفرمایید)

گزینه ها: رطوبت، باد بالای ۳۵ کیلومتر بر ساعت، گرد و غبار، ابر، کابل فشار قوی، نور شدید آفتاب، مه، ریزگردها


پاسخ: 

  • رطوبت: چندان خطری ندارد مگر بیش از ۹۵ درصد شود و دستگاه سرد شود و میعان و ایجاد شبنم داخل مدار الکترونیکی و ‌سنسورها اتفاق بیفتد
  • باد بالای ۳۵ کیلومتر بر ساعت: معمولا خطرناک است و ممکن است پرنده نتواند خودش را کنترل کند.
  • گرد و غبار: چندان خطری ندارد مگر ریزگردها به موتور و سنسورها آسیب بزند و‌ البته کاهش دید هم خطر را افزایش می دهد.
  • ابر و مه: خطر کاهش دید و رطوبت بالا
  • کابل فشار قوی: نزدیک شدن به کابل هر چه ولتاژ بالاتر باشد خطرناک تر است و موجب اختلال در GPS و ‌ارتباطات رادیویی می شود.
  • نور شدید آفتاب: چندان مشکلی ایجاد نمی کند البته  باید دقت شود  پرنده در معرض نور مستقیم رها نشود

9 -پرواز در مناطق ذیل چه الزاماتی دارد ؟ (تک به تک بفرمایید)
گزینه ها: معادن، پادگان ها، سفارتخانه ها، خطوط انتقال آب، خطوط برق فشار قوی، خطوط انتقال نفت و گاز، بنادر، پالایشگاه ها، راه های روستایی، مزارع

پاسخ ها:

  • معادن: مجوز مالک و هماهنگی پروازی
  • پادگان ها: بدون مجوز پرواز ممنوع
  • سفارتخانه ها: بدون مجوز پرواز ممنوع
  • خطوط انتقال آب: اگر حریم دیگری آنجا نباشد مشکلی نیست اما تاسیسات تصفیه آب و ‌سدها نیاز به مجوز خاص دارند.
  • خطوط برق فشار قوی: بدون مجوز پرواز ممنوع، حفظ فاصله ایمن
  • خطوط انتقال نفت و گاز: بدون مجوز پرواز ممنوع
  • بنادر: بدون مجوز پرواز ممنوع
  • پالایشگاه ها: بدون مجوز پرواز ممنوع
  • راه های روستایی و مزارع: مجوز مالک یا نهاد مرتبط نیاز است و ممنوعیت پروازی ندارد البته باید از روی نقشه چک شود که داخل حریم های پروازی ممنوعه نباشد.


10- چند نوع حریم هوایی داریم، علایم آن چیست، هر کدام چه مقرراتی دارند؟

پاسخ:

  • OIP یا PAPA یا Prohibited
    مناطق پرواز ممنوع است که پرواز در آن به کلی ممنوع می باشد.
  • OIR یا Romeo یا Restricted
    مناطق پرواز محدود هستند که معمولا مناطق حساس و ‌حیاتی کشور هستند و توسط پدافند هوایی حفاظت می شوند و پرواز در این مناطق نیاز به هماهنگی مجوز از قبل دارد.
  • OID یا Delta یا Danger
    مناطق پرواز خطرناک که احتمال تست سلاح و مهمات یا رزمایش وجود دارد. پرواز در این مناطق بدون هماهنگی مالک این منطقه مخاطره آمیز است.
  • OIC یا Charlie یا Caution
    که مناطق هشدار هستند. در این مناطق خلبان های زیادی ممکن است پرواز کنند و بهتر است که مراقب آنها نیز باشیم و در ارتفاع پایین پرواز کنیم.
  • مناطق Sport Area
    از جمله این مناطق فرودگاه سپهر می باشد. این مناطق برای پرواز تفریحی و آموزشی مردمی و بخش خصوصی معمولا در نظر گرفته می شود

۱۱- برد پرواز زیاد در کدام نوع پهپاد چندان موثر و مفید نیست؟ و چرا؟
گزینه ها: مولتی روتور سمپاش، هواپیمای بدون سرنشین نقشه برداری، پهپاد حمل بار،  پهپاد شناسایی، پهپاد امداد و نجات



۱۲- مولتی روتور نسبت به هواپیمای بدون سرنشین چه مزایا و چه معایبی دارد؟ چه چیز باعث رشد روز افزون مولتی روتورها شده؟



13- نکات مهم قبل و حین پرواز مولتی روتورها را به تفکیک بیان نمایید


پاسخ:

  1. چک کردن مکانیکی اجزا و اطمینان از سلامت آن
  2. چک کردن الکتریکی (باتری، موتور، سیم کشی، کانکتورها ...)
  3. چک کردن الکترونیکی و سیستمی (سنسورها، GPS, قطب نما، شدت سیگنال فرستنده-گیرنده ها، عدم اخطار باتری و زیر سیستم ها، دستگاه رادیو کنترل، IMU و ...)
  4. چک کردن حریم پروازی (بررسی موانع، آنتن ها، دکل ها، سیم ها، کابل های فشار قوی، فرستنده ها و ... و چک کردن منطقه در نقشه خریم های هوایی، پرس و جو کردن از افراد محلی یا نهادهای انتظامی و امنیتی بابت مطمئن شدن از نبودن در جوار مناطق محافظت شده و حساس ... بررسی آب و هوای منطقه)

ملاحظات حین پرواز:

پرواز در خط دید و‌ بدون مانع بین خلبان و ‌پرنده، دوره از کابل های فشار قوی و ‌آنتن ها و دکل ها و‌ مکنده ها و دمنده ها و خط الراس کوه ها و لای برج ها و...، چک کردن مداوم باتری/سوخت، چک کردن دمای باتری، چک کردن آنتن دهی GPS و رادیو کنترل و ارسال تصویر و ...، چک کردن باد و آب و ‌هوا..)


۱4- آیا در حریم هوایی « پاپا » می توان فرودگاه نظامی احداث کرد؟ چرا؟ در حریم «دلتا» چی؟


پاسخ:

در حریم پاپا نمی توان چون بکلی پرواز ممنوع است اما در حریم پرواز خطرناک می توان فرودگاه نظامی ایجاد نمود البته باید هماهنگ کننده حریم هر دو یک نهاد باشد.


۱5- در پرواز کواد کوپترهای فیلم برداری روی دریا چه ملاحظات خاصی باید مد نظر باشد؟

پاسخ:

دور نشدن زیاد، به سطح آب نزدیک نشدن بخاطر اختلال سنسور های اواتراسونیک، به ازای دیر شدن بالا رفتن که اختلال رادیویی پیش نیاید، قبل از رسیدن باتری به ۳۰٪ از روی آب به خشکی پرنده را رساندن


۱6- نیروگاه اتمی بوشهر آیا در نقشه هوایی داری حریم هوایی است؟ اگر هست چه نوع حریمی و به چه دلیل؟

پاسخ:

بله دارای حریم پاپا نیست چون در مسیر تقرب فرودگاه بوشهر است و‌ لذا حریم هوایی رومئو دارد و ‌هر پرواز باید با پدافند هماهنگ شود


۱7- چنانچه چهار وسیله پرنده ذیل تقریبا با هم به محدوده تقرب فرودگاه نزدیک شوند برج مراقبت باید حق تقدم را به کدام بدهد؟ (به ترتیب بگویید)
گزینه ها: هواپیمای مسافربری، جنگنده، بالگرد امداد هلال احمر،  پهپاد پهن پیکر نظامی

پاسخ:

اول تقدم با پرواز اضطراری و امدادی (البته هماهنگی برج و ‌خلبان تعیین می کند)

تقدم بعدی هواپیمای مسافربری

تقدم بعدی جنگنده 

و در آخر پهپاد

مردادماه ۱۳۹۹

گردآوری: دپارتمان آموزشی آدیناچیستا - پروچیستا
واحد آموزش مرکز ساماندهی پهپادهای غیرنظامی